Reptielen en amfibiën
Glibberige, enge, grappige, schattige en vreemde dieren in het water en op het land
Op deze pagina: krokodillen, schildpadden, slangen, hagedissen, salamanders, kikkers, padden
Krokodillen
Grapje...
Wees gerust, die zitten hier niet. Maar ik kreeg de vraag een keer van een vader en zijn zoontje aan de Krupa rivier...
Schildpadden
Griekse landschildpad
Deze middelgrote landschildpadden - tot zo'n 30 cm schildlengte - kan je zomaar tegenkomen tijdens je wandel- of fietstochten. Zie je er eentje de baan oversteken, dan kan je haar misschien een handje helpen... ze zijn zo traag...
Ze doen zich vooral tegoed aan grassen en bladeren, maar zetten af en toe aas of kleine dieren op hun menu.
Waterschildpadden
Europese moerasschildpad (Emys orbicularis)
Zoals de naam al aangeeft, leven ze in ondiepe, stilstaande waterpartijen. Drogen deze in warme zomers op, dan zullen ze een "zomerslaapje" houden, helemaal ingegraven. Omdat het in Kroatië zelden vriest, houden ze daar minder snel een winterslaapje.
Hij voedt zich zowel met dierlijk als plantaardig materiaal.
Verwar hem niet met de overbekende roodwang-, geelwang- of geelbuikexemplaren. Deze soorten kom je jammer genoeg tegenwoordig overal tegen. Ook bij ons.
En dat terwijl het eigenlijk exoten zijn. Door vrijlating van de beestjes en hun weerstand tegen onze winters overleven ze en kweken ze zich voort, ten koste van inheemse kikkers en salamanders.
Balkanbeekschildpad (Mauremys rivulata)
Op veel plaatsen is de schildpad het hele jaar door actief, bij droogte graaft deze soort zich in, wachtend op nattere tijden. Exemplaren die dieper in de noordelijke delen van het verspreidingsgebied leven, houden wel een winterslaap.
Slangen
Slangen... brr... altijd schrikken... Gelukkig zijn niet alle slangen in Kroatië giftig. Maar het is wel handig om te weten welke dat wel zijn... Laat ons daar dus maar me beginnen:
De giftige soorten
De Zandadder (Vipera ammodytes)
Dit is de grootste adder in Europa en meteen ook de gevaarlijkste. Hij komt voor op warme, droge en zonnige rotsachtige bodems met weinig begroeiing. ook tussen rotsen en de typische Kroatische stenen muren voelt hij zich thuis.
Hij kan tot een meter lang worden en is zeer herkenbaar door het hoorntje op zijn neus. Doordat de giftanden van deze adder extra lang zijn, injecteert hij dieper en met meer gif dan zijn soortgenoten. Een beet kan fataal aflopen...
De Gewone of Europese adder (Vipera berus)
Hij is wat kleiner dan de vorige: tot zo'n 70-80 cm.
Je kunt hem eigenlijk overal tegenkomen. Loop dus niet blootsvoets tussen grassen of gebladerte. Ook zijn beet is giftig, onderschat het niet! Zoek zo snel mogelijk hulp, dan is de kans groot dat je het kunt navertellen.
Deze adder kan je herkennen aan het donkere zigzagpatroon op zijn rug. Boven de wel zeer kenmerkende rode ogen met verticale pupil heeft hij een schub die ietwat uitsteekt.
Al raad ik aan niet zó dichtbij te komen dat je deze details kan zien... Pin je ook niet vast op de kleuren van de foto. Ze kunnen variëren van zeer licht tot bijna zwart...
De Aspisadder (Vipera aspis)
Hij komt voor op weilanden en akkers, in tuinen, alsook in vochtige bosranden waar hij zich verschuilt onder boomstammen en stenen en is zo'n 75 cm lang.
De strepen op zijn rug zijn eerder V-vormig en het meest herkenbare is de donkere vlek met een witte streep eronder, vlak achter het oog. Buik en keel zijn wit. Ook deze soort is giftig.
De Weide-adder of Spitssnuitadder (Vipera ursinii)
Hij wordt amper 40 à 60 cm lang en is daarmee de kleinste adder. De beet van deze slang is pijnlijk, maar verder ongevaarlijk voor de mens. Hij is wel giftig voor hagedissen, muizen en sprinkhanen.
Het verschil tussen hem en de gewone adder is moeilijk te zien op het eerste gezicht. Hij heeft dezelfde kleuren en ongeveer hetzelfde patroon. Ook hier is de donkere zigzaglijn op de rug omgeven door een lichtere band en op de flanken heeft hij vlekjes. Zijn kop is wel wat slanker dan die van de gewone adder.
De katslang (Telescopus fallax)
Ze dankt haar naam aan de verticale pupil, zoals die van een kat. Deze slang wordt ongeveer 1 meter lang en heeft giftanden die voor de mens niet gevaarlijk zijn. Hij jaagt ’s nachts op hagedissen en gekko’s.
De niet giftige soorten
Hier zitten echt wel mooie exemplaren tussen. Maar dit zijn ze nog lang niet allemaal, hoor... Er zouden 16 soorten leven in Kroatië.
De Europese rattenslang of luipaardslang (Zamenis situla)
Met zijn roestbruine tot donkerbruine kleur en zwart afgetekende vlekken over de rug wordt deze slang beschouwd als één van de mooiste Europese soorten.
De Esculaapslang (Zamenis longissimus)
Deze wurgslang, die maximaal 2 meter lang kan worden, voedt zich met vogels en kleine zoogdieren. Hij jaagt zowel op de grond als in de bomen. De kleur is meestal donker- tot olijfgroen aan de bovenzijde met een beige tot gele buik.
De gladde slang (Coronella austriaca)
Hij heeft een donker hart- of hoefijzervormige vlek op de kop, wordt tot 80 cm lang en lijkt qua uiterlijk erg op de hazelworm, die hieronder bij de hagedissen wordt beschreven.
De balkantoornslang (Hierophis gemonensis)
De geelgroene toornslang (Hierophis viridiflavus)
De streep- en/of vlekken-tekening vervaagt halverwege het lichaam tot de kleur helemaal egaal wordt. Hij is van kop tot staart een meter lang. De staart loopt heel dun uit aan het einde en heeft wat weg van een zweep.
Benny Trapp, CC BY 3.0 <https://creativecommons.org/licenses/by/3.0>, via Wikimedia Commons
Er zijn geen wijzigingen aangebracht aan de foto.
Deze toch wel 1,8 meter lange slang heeft een zeer uitgebreid menu: slakken, kevers, kikkers, hagedissen, andere slangen, vogels en kleine knaagdieren. Ze neemt graag een zonnebad. Toch uitkijken: ze is niet giftig, maar kan venijnig uit de hoek komen als ze zich bedreigd voelt. Bovendien is ze razendsnel...
Zoet-waterslangen
De dobbelsteen- of dambordslang (Natrix tessellata)
Deze olijfgroene tot donkerbruine slang wordt tot 80 cm lang, de vrouwtjes kunnen 1,30 m bereiken. Aan de platte, driehoekige kop kan je zien dat hij perfect is aangepast aan jagen op vis. Terwijl hij grotendeels in het water leeft, komt hij af en toe zonnen op de oever.
Bij gevaar houdt hij zich schijndood en is dus ongevaarlijk voor de mens.
De ringslang of gevlekte ringslang (Natrix helvetica)
Ze kan 1 tot 2 meter lang worden, deze schuwe, kikkeretende schoonheid. Ze verblijft steeds in de buurt van het water.
Haar natuurlijke vijanden, zoals voor de meeste slangen, zijn roofvogels. Haar kop met de duidelijke, witte "ring" achteraan maakt haar zeer herkenbaar.
De gestreepte ringslang (Natrix natrix persa)
Van deze slang met gelige lengtestrepen heb ik na lang zoeken eindelijk de naam gevonden...
Mooi beest...
Ze gleed in Krka over de waterplanten op zoek naar haar prooi.
Hagedissen
Hagedissen ???? Ja, want neen, dit zijn geen slangen maar een pootloze hagedissen. Doordat deze diertjes graag hun tong uitsteken, worden ze wel eens vaker aanzien voor een slang. Maar in tegenstelling tot een slang heeft de hazelworm bewegende oogleden en openingen voor de oren. Op de eerste foto kan je trouwens zien dat de tong niet gevorkt is zoals dat bij een slang wel het geval is.
De Scheltopusik ook Europese glasslang of pantserhazelworm genoemd (Pseudopus apodus)
Met een lengte van soms meer dan 150 cm is dit de langste hazelworm ter wereld. Hij heeft zeer harde, pantserachtige schubben die nog eens versterkt zijn met beenplaatjes, waardoor hij zeer ruw aanvoelt. Soms kan je achteraan kleine pootjes zien.
Bij bedreiging zal deze soort niet zo gauw zijn staart afgooien. Eerder zal hij luid sissen, letterlijk van zich afbijten of een stinkende vloeistof afscheiden.
Het vrouwtje van de pantserhazelworm legt zo'n 6 tot 12 eieren onder stenen of schors en bewaakt deze intensief tot ze uitkomen. De huidplooi aan de onderzijde van de flanken is ook een herkenningspunt om haar van een slang te onderscheiden
Balkan-hazelworm (Anguis graeca)
Dit kleine broertje wordt ongeveer 40 à 50 cm lang. In tegenstelling tot de Europese glasslang heeft de Balkan-hazelworm gladde, glanzende en relatief zachte schubben. Hij heeft pootjes, maar die zijn volledig onzichtbaar onder zijn cilindrische lichaam verscholen.
Als het dier wordt bedreigd, kan het een deel van zijn staart loslaten. Die staart groeit later weer aan.
De Balkan-hazelworm is eierlevendbarend, wat betekent dat de jongen levend worden geboren.
In Kroatië leven verschillende soorten hagedissen. Er gaat geen vakantie voorbij zonder dat je ze ziet wegritsen zodra je eraan komt. Vooral op het eiland Krk zijn ze in grote getale aanwezig. Er zijn zoveel soorten... Ik heb mijn best gedaan de juiste foto's bij het beestje te plakken... maar een expert ben ik niet. Mocht er eentje dik verkeerd zijn, mag je het me altijd laten weten... Thanks...
De gewone, meest geziene hagedissoorten zijn deze. Het is leuk om toe te kijken hoe ze zich zitten op te warmen in de zon of hoe ze mieren vangen met hun tong...
Leuk weetje: de Mosorberghagedis (zie slideshow) komt vooral voor in de streek tussen Split, Bosnië en Herzegovina en Montenegro. Hij is zo'n 20 cm lang.
Deze slanke, bruine tot bronsgroene hagedis van ongeveer 10 cm is toch net anders dan de andere hagedissen. Op zijn smalle, ronde lichaam heeft hij wel schubben, maar ze zijn eerder glad. De kleine poten staan ook verder uit elkaar.
Lijkt wel wat op de volgende, maar heeft eerder oranje-bruine tinten. Ook hij krijgt een blauwe keel tijdens de paartijd.
Met zijn 20 cm is hij langer dan de gewone hagedissen. De rug is gelig, blauwgrijs met een fijn netwerk van donkerdere vlekjes. In de paartijd krijgt het mannetje een helderblauwe keel.
En van deze schuwe knapperd met felgroen lichaam en blauwe keel wordt zijn keel in de paartijd echt felblauw. Deze jongens kunnen met gemak 50 cm lang worden, twee derde daarvan is de staart.
Het kleinere broertje, is slechts 30 à 40 cm en dus nog moeilijker te spotten. Ik zag er ooit één naast de Zrmanja. Vrouwtjes en jongen zijn lichter van kleur en hebben vaak drie lichte lengtestrepen op de rug.
Deze is kleiner dan de gemiddelde hagedissen. Zijn kleur varieert van bruin tot zwart. De hagedis oogt ook platter, dikker en plomper. Dat komt mede door zijn vrij platte kop en gedrongen lijf. Dat "levendbarend" houdt in dat de eieren in het lichaam van de moeder worden bevrucht en uitgebroed.
Op één eiland in Kroatië leven vooral de zwarte exemplaren... benieuwd ? KLIK
En ja, ook deze horen wel degelijk tot de hagendissenfamilie.
De gekko heeft een dunne huid en is enigszins doorzichtig, de muurgekko heeft een "krokodilachtig" uiterlijk met schubben. Ze worden tot zo'n 16 cm lang. Ik vind ze best grappig, zoals ze soms ondersteboven tegen het plafond of tegen de muur van je huisje kleven, die zuignapjes op de tenen...
Salamanders
De grottenolm (Proteus anguinus)
Een van de vreemdste wezentjes in Kroatië is zonder twijfel deze wit-rozige, half doorschijnende salamander. Zijn bijnaam is "babydraak".
Dit diertje is neoteen, wat wil zeggen dat hij zelfs in zijn volwassen leven de kenmerken van een larve behoudt. Hierdoor lijkt hij op een aal met (onderontwikkelde) pootjes. Het meest opvallende zijn de kieuwen.
Hij brengt zijn hele leven door in grotten waar hij leeft in het water van onderaardse rivieren. Zo zullen de meesten onder ons kennen van een bezoekje aan de grotten van Postojna.
Ondanks het feit dat hij ogen heeft, is het diertje zo goed als blind.
De Kleine watersalamander (Lissotriton vulgaris)
Met een lichaamslengte van amper 10 cm heeft deze zijn naam dus niet gestolen. De soort komt ook bij ons voor in vijvers en vennen, in sloten en kleine stroompjes, in moerassen en drassige gebieden. Waarschijnlijk ken je hem dus wel.
Leuk om te weten is toch dat deze kleine rakker erin slaagt er telkens anders uit te zien.
Om zich voort te planten, begeeft deze soort zich in het water. En om je voort te planten, wil je er aantrekkelijk uitzien. Dus tover je al je kleuren tevoorschijn.
Als de taak volbracht is, gaat het diertje terug aan land. De kleuren verbleken, de dunne, gladde huid droogt op en wordt ruw en korrelig...
De Italiaanse kamsalamander (Triturus carnifex)
Deze salamander is familie van de volgende twee, maar deze heeft een ribbel over zijn rug lopen. Bij het mannetje is de buik geel-zwart gevlekt. : De rug is donker met vlekken. In het paarseizoen krijgen de mannetjes een grote kam op de rug.
In tegenstelling tot zijn twee 'soortgenoten' is dit wel een echte watersalamander.
De vuursalamander (Salamandra salamandra)
De alpensalamander (Salamandra atra)
Deze opvallende, vrij plompe, maar mooie verschijning is met zijn 14 tot wel 23 cm een van de grootste Europese landsalamanders. Zijn felle kleuren waarschuwen de vijand: pas op, ik ben giftig.
Bijzonder aan deze salamander is ook dat hij geen eieren legt, maar gedeeltelijk tot zo goed als ontwikkelde larven ter wereld brengt.
Deze zwarte salamander van ongeveer 15 cm kan, zoals vele salamandersoorten, tot 20 jaar oud worden. Hij is duidelijk familie van de vuursalamander hiernaast.
De Alpenlandsalamander is eierlevendbarend, wat betekent dat er wel eieren geproduceerd worden, maar dat deze zich volledig in de moeder ontwikkelen en dat de jongen bij de geboorte al volledig ontwikkeld zijn.
Terwijl de vuursalamander afhankelijk is van water voor de voortplanting en in het larvestadium, is de zwarte salamander dat niet.
Kikkers
De meeste soorten vind je in het Natuurpark Vransko Jezero
Deze kleine boombewoner is wat mij betreft één van de mooiste. Al zal je hem niet zo gauw spotten. Hij is amper 5 cm groot en door zijn schutkleuren is hij volledig aangepast aan een leven tussen het gebladerte. Hij houdt van een zonnige, maar vochtige omgeving in de buurt van rivieren, meren en watervallen.
De springkikker dankt zijn naam aan zijn extra lange achterpoten, waarmee hij sprongen kan maken tot wel 1,5 meter ver en 75 centimeter hoog. Het is een slanke, lichtbruine tot rozige kikker met een opvallend spitse snuit en een grote bruine vlek achter het oog.
Groene kikkers, bruine kikkers in alle soorten en maten. Ik ga ze niet allemaal uitgebreid beschrijven... Ten eerste ken ik ze zelf niet allemaal bij naam en ten tweede zou het te veel plaats in beslag nemen... komen zeker voor in Kroatië:
Meerkikker (Pelophylax ridibundus) - Poelkikker (Pelophylax lessonae) -Bastaardkikker (Pelophylax kl. esculentus) - Balkankikker (Pelophylax kurtmuelleri)
De geelbuikvuurpad (Bombina variegata)
Ondanks zijn naam is dit wel degelijk een kikker. Zoals ook uit de naam af te leiden is, kan je hem herkennen aan zijn gele buik. Verder is hij beige-bruin, donkergrijs tot zwart met vlekjes op poten en rug. Je kan ze vinden in het noordoosten van Kroatië, in het Kroatische natuurpark Kopački Rit aan de binnendelta van de Drava.
Zeer herkenbaar voor de soort zijn de driehoekige, bijna hartvormige pupillen.
Wist je dat er in Splt een wel heel gek kikkermuseum is ? KLIK VOOR DE LINK
Toch een beetje uitkijken met deze kleine (zo'n 5 cm) liefhebber van kleine poeltjes en plassen: hij is giftig. Niet dat je ervan doodgaat, maar hij kan de huid en slijmvliezen serieus irriteren.
Deze pad/kikker heeft ook een roodbuikig familielid...De roodbuikvuurpad (Bombina bombina)
De knoflookpad (Pelobates fuscus)
Nog zo eentje die, ondanks de naam, toch een kikker is... Die Nederlandse naam heeft hij trouwens te danken aan de geur die hij afgeeft bij gevaar!
Opvallend zijn de grote uitpuilende ogen met verticale pupil.
Wat is het verschil tussen padden en kikkers?
Eigenlijk horen alle kikkers en padden ter wereld tot dezelfde wetenschappelijke orde: de staartloze amfibieën (Anura). In de praktijk horen alleen amfibieën uit de familie Bufonidae tot de "echte padden". In de volksmond worden de benamingen gebruikt op basis van uiterlijke verschillen en kenmerken:
- Padden zijn dik en plomp, kikkers slank.
- Padden leven voornamelijk op het land, kikkers in het water.
- Padden gebruiken het water voornamelijk voor de afzetting van hun eitjes.
- Padden hebben korte achterpoten en lopen, kikkers hebben lange poten en springen.
- Padden hebben een wrattige, droge huid, kikkers een gladde, vochtige.
Echte padden
De gewone pad (Bufo bufo)
Niet alle gewone padden hebben zulke mooie kleuren als deze die we in Zaton (Dubrovnik) mochten spotten. Ik dacht eerst aan een knoflookpad, omwille van de kleuren... maar de pupillen stonden horizontaal. Het was waarschijnlijk een vrouwtje. Die worden namelijk groter dan mannetjes.
De groene pad (Bufotes viridis)
Terwijl de meeste padden bruin zijn, heeft deze een kleurrijker uiterlijk. Hij mag zichzelf met enige trots tot de mooiste padden van Europa rekenen.
Met zijn 8 à 9 cm is hij middelgroot. Hij leeft rond moerassen, bossen, bosranden en graslanden, want hij heeft water nodig om zich voort te planten.
