Klis fort

12 km bij Split vandaan vind je het Klis-fort dat over de stad Split en haar omgeving waakte.
Het fort uit de 2e eeuw voor Christus is gelegen tussen de bergen Mosor en Kozjak en was, dankzij haar strategische ligging, een van de belangrijkste forten in Kroatië.

Van hieruit, vanop deze klif, kon men de stad Split en de heuvels en vlaktes eromheen nauwlettend in de gaten houden tegen overvallers. Zo weerstonden ze onder andere Slavische, Turkse en Ottomaanse aanvallen. In 1537 viel het fort evenwel in handen van de Turken. Na 111 jaar werd het door de Venetianen opnieuw bevrijd.

De oorspronkelijke benaming van het fort was "Kleis", het Griekse woord voor sleutel. Daardoor wordt het fort ook wel "de sleutel tot Dalmatië" genoemd.  

De eerste poort 

Deze ingang werd in 1648 zwaar beschadigd en verschillende keren herbouwd. Meteen links voorbij de poort kan je naar de toren. Deze was ooit het belangrijkste verdedigingspunt aan deze zijde van het fort.

Het fort had oorspronkelijk meerdere ingangen. Als bezoeker kom je binnen via de hoofdingang, die in de 17e eeuw door de Venetianen werd gebouwd. Deze poort werd herbouwd in de jaren 1820 tijdens de Oostenrijkse overheersing. De oorspronkelijke poort werd verwoest door de Venetianen in 1648.

Hier kan je meteen links, naar boven naar de tweede ingang en de toren. 

Porta del Secondo Recinto & de Oprah-toren

De tweede ingang ligt boven een steile helling tussen twee frontlinies van het fort. Boven de poort ligt een soort 'terras' dat waarschijnlijk als uitkijkpunt dienstdeed. De poort werd in 1648 zwaar beschadigd en door de Venetianen verschillende keren herbouwd.

Deze versterkte ingang () met een terras erboven is vanaf het westen te bereiken via een steile helling die in de jaren 30 van de vorige eeuw is betegeld. Er bevond zich hier al een middeleeuwse ingang die zwaar beschadigd raakte tijdens het beleg van 1648, maar die de Venetianen vervolgens volledig hebben herbouwd.

Eens de poort door, kan je linksaf naar de Oprah toren die ooit het belangrijkste verdedigingspunt van het fort aan deze kant was . 

De Artilleriekazerne

Het gebouw waar je recht op loopt voorbij de poort was ooit een artilleriebarak. De Oostenrijkers bouwden die in de 19e eeuw. De bovenverdieping werd ooit gesloopt, maar is ondertussen voor toeristische doeleinden herbouwd.

Voor de kazerne is nog steeds de bovenkant van twee verdedigingstorens te zien, met op de grootste ervan - position Mezzo (midden) - een kanon.

Van hieruit heb je een prachtig zicht over de hele oostkant van het fort. Naar boven of naar beneden ? 

De derde poort

Of je nu links of rechts gaat, je komt sowieso uit bij de derde poort. Deze bevindt zich in het grote middeleeuwse gebouw met barok portaal en verdieping. Het werd door de Venetianen in 1763 met de grond gelijkgemaakt en herbouwd.  

De doorgang loopt eigenlijk door een voormalig wachthuis. In de verdedigingszone zie je schietgaten in de muren. Het grote gebouw links achter de derde ingang is "the palace". Hier woonden de heersers uit hun tijd.

De toren in de rechterhoek is opgebouwd uit verschillende steensoorten uit verschillende bouwfasen. Hij diende ter ondersteuning van de poort en was in 1763 af. Dit kan je vooral beneden goed zien.

Kijk zeker ook eens naar de voor en na foto's. Game of throne fans herkennen ongetwijfeld Meereen !

Het wapendepot & de vertrekken van de Knez

Achter de poort kom je uit bij het wapendepot en de woning van de proviandmeester. Deze gebouwen werden in 2022 volledig gerenoveerd en doen nu dienst als museum. Achter de woning staat een toren waar je op kan.

Van hieruit heb je een leuk zicht op de twee daken van de onderligende gebouwen met verdedigingsmuren, schietgaten en een leuk torentje. Straks daar naartoe? 

Achter het wapendepot/museum kan je gezellig even gaan zitten en genieten van het uitzicht.  

Kerk van Sint Vitus

Tussen het wapendepot en de woning kan je links de trappen op naar de kerk.  

Op de fundamenten van een middeleeuwse kerk, werd in 1537 deze Ottomaanse moskee gebouwd. Naast het feit dat de Venetianen de minaret afbraken, bleef de kerk vrijwel volledig bewaard. Hij is een zeldzaam voorbeeld van islamitische architectuur op in Dalmatië. 

Waterreservoirs

Wanneer je terugkeert, kun je links naast de boog en de toren waar we daarnet opstonden via een soort tunnel naar het hoogstgelegen deel van het fort.

In dit gedeelte, waar ze nog volop aan het renoveren zijn, vind je verschillende waterreservoirs.  

Door de vaak langdurige belegeringen was water een belangrijk element in het leven van de bewoners van het fort.  Vermits men in de onderliggende rotsen geen diepe waterputten kon boren en er geen natuurlijke bron in de omgeving was, bouwde men deze reservoirs

Smederij

Wij zijn rond en eindigen met een drankje aan de picknicktafel en een mooi uitzicht,  op het grasveld waar ooit een smidse was. Hier werden wapens gemaakt.

Je kan hier ook een grappige foto nemen van je partner of je bengels... Mijn ventje wou niet. :)  Mannen hè! 

Dus heb ik de hulp van AI ingeroepen... wel cool he!

artistieke impressie - AI-reconstructie