Vreemde wezentjes

De vuurworm ziet eruit als een zeer mooie onderwaterduizendpoot. Hij wordt zo'n 30 cm lang en kan twee vingers dik zijn. Op de 125 lichaamssegmenten zitten witte stekelbosjes die hij bij bedreiging wijd openzet.

Raak hem niet aan... zoals zijn kleur al aangeeft: hij is giftig.

De haartjes kruipen in je huid (zoals bij de eikenprocessierups) en veroorzaken lichte tot ernstige irritatie, rode zwelling met jeuk en brandende pijn die weken kan duren.

Net zoals bij de haartjes van de rups kun je proberen ze er met sterke plakband uit te trekken.

Maar uiteraard is voorkomen beter dan genezen...

Gelukkig kunnen ze niet zwemmen, maar kruipen ze over de grond en de rotsen... Ze leven vooral op plaatsen waar veel zeegras groeit... en... ja hoor, in de baai op het eiland Vis waar ik ze zag, staat het er vol van... 

Terwijl ze kruipen richten ze zich vaak op, om te "ruiken" waar ze voedsel kunnen vinden.

Ik zag ze met een aantal een dode dorade "opkuisen"... Toch een beetje eng die dingen... Hij is een echte rover. Naast het opruimen van dode vissen vallen ze - vaak in groep - zeesterren aan.

Je kan ze vinden op zandbodems, maar ook tegen de rotsen kort bij het oppervlak. Soms hangen ze zelfs ondersteboven aan de bodem van een bootje. Vaak leven ze heel dicht bij elkaar. Zo zag ik een mooie kolonie op het eiland Krk in de baai Sv. Mikul. 

Hun huisje - de koker - bouwen ze korrel voor korrel op met slijm, zand, schelpjes of kalk dat ze op de bodem vinden. De geveerde kieuwen of tentakels van hun 'bloem' gebruiken ze om plankton en voedseldeeltjes te filteren.

Deze klasse van in zee levende chordadieren werd vanwege hun vorm genoemd naar de oude naam voor de doedelzak. Hun mantel, een dikwandige huls in de vorm van een bol of een cilinder, heeft één in- en één uitstromingsopening met een kieuwkorfje om plankton te filteren. 

Sommige soorten leven in kolonies, andere soorten solitair. Ze zitten vastgehecht aan rotsen langs de kust en komen in verschillende kleuren en vormen voor. Hun larven zwemmen rond als kikkervisjes tot ze groot genoeg zijn om zich ook aan een rots vast te hechten.  

Het minste wat je van naaktslakken kan zeggen, is dat het inderdaad vreemde wezentjes zijn. In Kroatië zijn de meeste exemplaren te vinden in zeegrotten. Eén van de meest voorkomende soorten in Kroatië is deze:  de Doris dalmatian of gestippelde zeekoe

De afscheiding van hun klieren kan brandachtige blaren veroorzaken op de huid. Op de kop hebben ze twee voelsprieten, net zoals de naaktslakken op het land. De beestjes zijn carnivoor en voeden zich dus met andere zeewezentjes zoals zeeanemonen.

Foto van : Anders Finn Jørgensen from Copenhagen, Denmark, CC BY-SA 2.0 <https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0>, via Wikimedia Commons. Er werden geen wijzigingen aangebracht

Ze variëren in grootte van enkele centimeters tot beestjes van 1,5 kg. Ook hun kleurenpalet varieert van haast onzichtbaar tot zeer opvallende waarschuwingskleuren. 

De enige soort waarvan ik het geluk had er één te spotten, is de zeehaas.  Deze kan tot 40 cm groot worden en hij kan zelfs zwemmen. Het lijkt wel alsof hij door het water zweeft. Hij zou ongevaarlijk zijn voor mensen en zelfs nieuwgierig dichterbij durven komenn. Bij gevaar scheidt hij een paars-zwarte vloeistof uit zoals een inktvis waardoor hij uit het zicht verdwijnt...

Sponzen zijn meercellige dieren die zich vastzetten op de bodem. Op de eerste foto zie je twee soorten samen: 

De gele "torentjes" van de goudspons zie je bijna overal in Kroatië tijdens het snorkelen. Maar wist u dat het sponzen zijn? Ik aanvankelijk niet... 

Wist-je-dat: Vaak maken lipvisjes hun nest tussen de goudspons. Dit doen ze net omdat de spons door haar poriën het water in een constante stroom filtert. Hierdoor worden afvalstoffen afgevoerd en voedingsstoffen en zuurstof aangevoerd.

Wist je ook dat: de spons, wanneer je hem uit het water haalt en met zuurstof in aanraking komt, meteen donkerpaars tot zwart verkleurt.

In Kroatië worden verschillende soorten sponzen bewust gekweekt voor de handel. Tijdens het duiken zijn ze ook in het wild te zien, maar bij het snorkelen is de kans kleiner omdat ze dieper leven, vaak verscholen zitten in grotten en omdat ze in hun natuurlijke vorm voor de meeste mensen niet meteen herkenbaar zijn. 

Nog een paar soorten die de moeite waard zijn om eens op te zoeken: 

• Tethya spp. (sinaasappelsponzen) – vooral te vinden in het Limski-kanaal.
• Geodia cydonium: Een grote, vaak bolvormige en relatief harde spons. 
• Aplysina cavernicola: Een beschermde soort die voornamelijk in donkere onderwatergrotten voorkomt. 
• Oopsacas minuta: Een zeer unieke en zeldzame glasspons die diep in microhabitats en grotten leeft.

Hebt u zich nooit afgevraagd wat die piepkleine gaatjes maakt in schelpen en de vreemde, maar leuk uitziende stenen die je soms op het strand vind? 

In de zee vormen ze op de gekozen ondergrond een oranje tot gelige laag van ongeveer 1 mm dik.