Wist je dat?

Leuke, nuttige en interesante weetjes...

Op verschillende pagina's zal je een 'wist je datje' – in blauwe letters – tegenkomen. Ze staan niet allemaal in deze lijst...  Wanneer je op een pagina 3 oranje vraagtekentjes tegenkomt en je klikt erop... yep...   ???

Verdeeld over meerdere pagina's staan onder meerdere pagina's de langere, vaak zeer interessante verhalen...
Kwestie van de andere pagina's een beetje te 'ontlasten' ;)   Veel plezier...

Op deze pagina:   De Kroatishe vlag -  het Kroatische alfabet - de sfinx van Split - de sfinx van Zadar - 

De Kroatishe vlag

De kleuren rood, wit en blauw ook wel "pan Slavische" kleuren worden genoemd?
Ze worden meestal gebruikt in de vlaggen van de meeste Slavische landen zoals Slovenië, Servië, Slowakije, Tsjechië...De Kroatische schrijver Miroslav Krleža (1893-1981) schreef dat de drie kleuren symbool staan voor:
Het bloed van de martelaren (rood) , vredelievendheid (wit) en de onderwerping aan God (blauw)

Op het wapen van de vlag dat uit een groot schild in rood-wit schaakbord patroon bestaat staan nog 5 kleine schilden.

Deze vertegenwoordigen de vijf regio's van het land:

  1. De zespuntige morgenster boven een zilveren maan staat symbool voor Zagreb en Centraal Kroatië.
  2. De rode banen op de blauwe achtergrond staan voor de regio Dubrovnik.
  3. De gekroonde katachtigen ( luipaarden) op het middelste schild staan voor Dalmatië.
  4. De gouden geit met rode hoorns en hoeven voor Istrië
  5. De laatste staat voor Slavonië: De rivieren Drava en Sava als witte strepen, het dier is een zwarte marter. In het Kroatisch "Kuna" (de nationale munteenheid). Deze werd naar de marter vernoemd omdat de mooie zwarte vacht lang geleden als betaalmiddel werd gebruikt.  

Het rood-witte blokkenpatroon zou het uiterlijk van de kievitsbloem (Fritillaria meleagris)weerspiegelen.

Het Kroatische alfabet

Het Kroatische alfabet is eigenlijk een uitgebreide versie van het Romeinse (Latijnse) alfabet en een mengeling van Latijns, Glagolithisch en Cyrillisch. Dat laatste is het schrift dat nu nog gebruikt wordt.
De Kroatische taalkundige Ljudevit Gaj stelde de definitieve versie - geïnspireerd door het Tsjechische alfabet - van het Kroatisch-Latijnse schrift samen in 1835. De vertaling van het woord "alfabet" zelf vind ikzelf grandioos. Zo eenvoudig, zo raak...
abeceda

A-B-C-Č-Ć-D-Dž-Đ-E-F-G-H-I-J-K-L-Lj-M-N-Nj-O-P-R-S-Š-T-U-V-Z-Ž

Wist je dat ?* Het Kroatische alfabet (abeceda) uit 4 letters meer bestaat dan het Nederlandse ?
* De Q, W, X en Y niet voorkomen in dat alfabet...

De uitspraak:

A B
C (tsaar)
Č (church) Ć(future)
D Dž (het Engelse dGender) Đ(de Engelse naam DJack)
E F
G (zoals de Engelse G)
H (soms als de nederlandse G, soms als een H)
I J K
L Lj (zoals in het Engelse Million)
M
N Nj (zoals in het Engelse Canyon)
O P R
S Š (zoals in het Engelse ship)
T - U
V (vaak ook uitgesproken als W)
Z Ž ( zoals in het Engelse pleasure)

De sfinx van Split

Hij wordt de oudste bewonderaar van Split genoemd (hij is meer dan drieduizend jaar oud) en heeft van de bewoners zelfs een naam gekregen: Gorgon.
De sfinx is gemaakt van zwart, Afrikaans graniet en je kan hem vinden bij de zuilengalerij aan de kathedraal van St-Domnius.


Het verhaal wil dat de oude bewoners van Split oogcontact vermeden met Gorgon. Sfinxen zouden passanten vragen stellen, en wie het verkeerde antwoord gaf, zou met de dood worden gestraft...
Tot zover de mythische kant van deze androfinx: een wezen met het hoofd van een mens, maar het lichaam van een leeuw. Al heeft Gorgon, uitzonderlijk, geen leeuwenpoten, maar armen...


Hoe is hij in Split terechtgekomen?
Keizer Diocletianus was helemaal weg van sfinxen. In Egypte zijn zij de bewakers van heilige gronden, tempels en graven.
De keizer liet er maar liefst 12 naar zijn stad verschepen vanuit Egypte om zijn paleis in Split te versieren. Doorheen de eeuwen bleven er, naast Gorgon, van de andere sfinxen slechts delen over: een onthoofde sfinx aan de Tempel van Jupiter, een hoofd van een rood granieten exemplaar en andere resten in de musea van Split en de kelders van het paleis.
Dat deze sfinx zo dicht bij het mausoleum ligt, is dus geen toeval: Diocletianus vond hier, zoals hij had gewenst, zijn laatste rustplaats.

De sfinx van Zadar

Nee, niet alleen Split heeft een sfinx, Zadar heeft er ook één!

Ik wist het ook niet hoor, tot een lid van onze Facebookpagina me er attent op maakte.

De reden dat maar weinig toeristen het weten, is omdat hij niet in de oude stad ligt! Hij ligt in een park vlak naast de 'Obala kneza Trpimira'-straat ter hoogte van nr. 24, vlak bij het 'Maestrala-strand' in het stadsdeel Brodarica, schuin tegenover het zeeorgel...

FAKE:

Mocht ik nog eens in de buurt zijn, ga ik hem misschien eens bekijken. Maar ik ga er zeker niet voor omrijden...

Deze sfinx is namelijk geen 'echte' sfinx zoals die van Split. Al heeft hij, net als die van Split, een leeuwenlichaam en een mensenhoofd. Bovendien heeft deze een nemes op zijn of haar hoofd: een typisch Egyptische haartooi.

Maar... dit beeld is niet afkomstig uit Egypte! Het is een replica van steen en beton in een mal gemaakt, niet van graniet. Hij werd in 1918 gemaakt en is dus lang geen 3000 jaar oud... Ene Giovanni Smirich - een schilder - liet het ter nagedachtenis aan zijn geliefde vrouw Attilia maken in de tuin van zijn villa.

Toch wordt het beeld door de stad Zadar als toeristische attractie beschouwd...


Ghigo Minak, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons
<a title="Ghigo Minak, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sfinge_a_Zara.jpg"><img width="640" alt="Sfinge a Zara" src="undefined"></a>
Er zijn geen wijzigingen aangebracht