Roofdieren
Ja, uiteraard leven er in Kroatië wilde roofdieren. Wil je weten welke je beter niet voor de voeten loopt ?
Op deze pagina: De bruine beer - de Europese wolf - De goudjakhals - De rode vos - De wilde kat - De Euraziatische lynx
De Europese bruine beer (Ursus arctos arctos)
Biologisch gezien is een beer een roofdier uit de orde Carnivora. Hij is een alleseter, al bestaat zijn menu hoofdzakelijk uit vruchten en noten, kruiden, grassen en wortels, insecten en larven en, zoals iedereen weet, honing. Toch kan hij zich af en toe een echt stukje vlees gunnen wanneer hij een jong hert of een schaap te pakken krijgt. Woont hij aan een rivier, dan kan zelfs een vis hem smaken.
De bruine beren in Kroatië maken eigenlijk bijna allemaal deel uit van een groep van zo'n 3000 dieren in de Dinarische Alpen.
In de eerste helft van de vorige eeuw leefden er amper 100 beren in het wild in Kroatië. Sinds de jaren vijftig is daar - gelukkig - een keerpunt in gekomen. Het aantal beren in Kroatië wordt nu geschat op zo'n 1000 dieren. Deze schatting van de berenpopulatie werd gedaan door DNA te scheiden uit berenpoep tijdens een project dat 2 jaar duurde tussen 2006 en 2008. De poep werd gevonden op traditionele voederplaatsen waar vele dieren naartoe komen.
Doordat het gebied waarin de beren leven ook bewoond wordt door de mens, mag er in Kroatië op beren worden gejaagd. Om de oude jachtrichtlijnen – en de al even oude quota – te kunnen aanpassen en herzien, is het van groot belang de berenpopulatie zo goed mogelijk in kaart te brengen.
Er wordt van Kroatië gezegd dat het een land is waar mens en dier goed samenleven... Maar...
Je kan zo al voelen aankomen dat er zowel voorstanders zijn om de quota op te trekken, als om die te verminderen... Terwijl een natuurlijke selectie eigenlijk al voor een vorm van stabilisatie zorgt, zijn er bezorgde stemmen die wijzen op conflicten en bedreiging van de veiligheid voor de mens. Terwijl anderen het voor de beren opnemen en ieder verlies afkeuren...
Jammer genoeg zijn de dieren ook hier vaak het slachtoffer van stropers, het verkeer en het kleiner worden van hun habitat.
Beren komen vooral voor in Dalmatië, Gorski Kotar en Lika. Ook in nationale- en natuurparken kan je ze vinden. Voor wie ze echt graag wil zien raad ik het beren-opvangcentrum in Kuterevo aan.
Fight or flight ?
Kom je toevallig toch een beer tegen op je pad, probeer dan vooral rustig te blijven. Een gewond dier is een gevaarlijk dier. En uiteraard ga je nooit tussen een beer en zijn prooi staan, en al helemaal niet tussen moeder en jongen...
Gemiddeld komen er in Europa zo'n 18 berenaanvallen op mensen voor. Niet niks, maar in vergelijking met aanvallen van wilde katachtigen is dit een klein percentage. Zal je worst wezen als het jou overkomt uiteraard.
Weet alvast dat een beer niet van geluid houdt. Wanneer je bijvoorbeeld een draagbare radio bij je hebt, luidop liedjes zingt of bewust voor een berenbel hebt gekozen, zal de beer je niet komen zoeken, integendeel. Hij zal je het liefst ontlopen.
Ga in ieder geval niet joggen in een gebied waar beren leven, en ga zeker niet lopen als je er één ziet. Vanaf dat moment ziet de beer je als een prooi en zal hij achter je aankomen. En hij loopt sneller dan jij. Helemaal uit den boze is in een boom klimmen. Hij is daar handiger en sneller in dan jij!
En als je het lot echt wilt uitdagen, keer je dan met je rug naar hem toe voor een selfie...
Komt hij toch naar je toe, dan is het dus van het grootste belang niet te panikeren. Blijf met je gezicht naar hem toe staan, maar kijk hem niet in de ogen. Oogcontact = een bedreiging en uitdagend.
Zet jezelf flink rechtop, maak je zo groot mogelijk en stap rustig achteruit, weg van de beer.
Misschien doet-ie nog een 'schijnaanval'. Maar als je niet laat merken dat je bang bent... schouders recht, geen oogcontact en voetje voor voetje achteruit... heb je een grote kans dat de beer je met rust laat en zelf weer zijn eigen gang gaat.
Valt de kolos toch aan, dan zal je het in een gevecht op leven en dood zo goed als altijd verliezen. Beter is het om dan - als allerlaatste optie - 'schijndood' te spelen. Laat je op je buik vallen, bescherm je nek en hoofd met je armen en lig muisstil... misschien kan je in gedachten een weesgegroetje doen... Misschien vindt de beer je niet meer interessant en gaat hij weg. Als dit het geval is, blijf dan zeker lang genoeg liggen, of het spelletje kan opnieuw beginnen...
Veel plezier bij je trektochten in de natuur ;)
De Europese wolf of Euraziatische wolf (Canis lupus lupus)
In dezelfde regio's als de beren – Gorski Kotar, Lika en delen van Dalmatië – leven wolven. Ook zij zijn in wezen mensenschuw en een ontmoeting is dan ook zeer zeldzaam. Je kan dus zonder je al te veel zorgen te maken mooie trektochten maken in Kroatië. De wolf is in Kroatië nog aan zijn opmars bezig en zijn populatie is nog zeer gering. Daarom zijn ook deze dieren beschermd in ons mooie vakantieland. Ze jagen vooral op reeën, gemsen, edelherten en wilde zwijnen.
Ondanks dat toch een waarschuwing: trek je eropuit met je trouwe viervoeter, houd je hond dan stevig aan de leiband. Mocht deze hondachtige rover, ondanks het feit dat jij erbij bent, toch besluiten dat je beste vriend er lekker uitziet, dan zou hij een aanval durven doen.
Ook als u een grote hond bij zich heeft, is zijn veiligheid niet gegarandeerd. De wolf kan de hond dan als concurrent beschouwen en alsnog de aanval inzetten. Bij zo'n incident kunt u proberen uw lieveling te verdedigen, maar wees gewaarschuwd dat de wolf in dat geval ook u zou kunnen aanvallen...
Wist je dat:
In Kroatië meer honden dan schapen worden gedood door wolven.
De goudjakhals of gewone jakhals (Canis aureus)
In heel Europa neemt de jakhals – en met name de goudjakhals – langzaam maar zeker opnieuw leefgebied in. Deze schoonheid lijkt qua uiterlijk zowel op een vos als op een wolf. Wat schofthoogte betreft zit hij ergens tussen de twee in: groter dan de vos, kleiner dan de wolf.
Leuk om te weten is dat de goudjakhals, die zo'n 10.000 jaar geleden zijn intrede deed in Europa, enkel in het oosten van ons continent verbleef. Daaronder bijvoorbeeld Griekenland, Bulgarije en... jawel, Kroatië. Ondertussen is hij zelfs aan een succesvolle zegetocht richting West-Europa begonnen richting Frankrijk, Duitsland en Nederland.
De jakhals is minder schuw van mensen dan de wolf. De kans dat je hem spot, is dan ook merkelijk groter. Dit komt mede door het feit dat hij, naast zijn menu van kleine knaagdieren, eieren en kadavers, ook wel op zoek gaat naar lekkernijen tussen menselijk afval of al eens ergens een kip durft stelen.
Deze mooie dief is enkel gevaarlijk voor ons wanneer hij zich in het nauw gedreven voelt.
De gewone rode vos (Vulpes vulpes)
De vos is net als de jackhals een dief. Vooral de kippenren is niet veilig: de kippen zelf en de eieren... lekker en uitnodigend. Daardoor zal je hem dus eerder spotten dan een wolf of een lynx.
Wees op uw hoede bij een wild dier dat abnormaal rustig, tot zelfs tam, overkomt als u het nadert. Rabies of hondsdolheid kan de oorzaak zijn.
Niet alle dieren hebben schuim rond de mond en worden agressief...
In Kroatië en Bosnië heeft de overheid bepaald dat alle bontfokkerijen moeten sluiten tegen respectievelijk 2017, wat ook zo gebeurde. Goed zo!
In Centraal-Kroatië en in Slavonië mag tijdens het jachtseizoen onder strikte voorwaarden op vossen gejaagd worden.
De Europese wilde kat of Europese boskat (Felis silvestris silvestris)
De enige echte wilde kat. Met haar dikke vacht, lichte strepenpatroon en geringde staart ziet ze er een beetje uit zoals onze huiselijke "tijgerkatjes", maar het is geen katje om zonder handschoenen aan te pakken.
Ze is groter, zwaarder en heeft scherpe, lange klauwen... haar aaien zou ik dus maar niet doen.
Vooral in de "Zagreb Green Ring" sluipen ze door de natuur, waar ze haar maaltje zelf bij elkaar jaagt. Ze is een stuk minder kieskeurig dan onze schootkat: muizen, vogels, konijnen, vissen... maar ook insecten, reptielen en kikkers laat ze niet aan haar neus voorbijgaan.
De Euraziatische lynx of los (Lynx lynx)
En deze kat is nog een stukje groter dan de vorige. Hij heeft het formaat van een grote hond.
De lynxen die in Gorski Kotar en het Velebitgebergte leven, voelen zich er goed thuis. Vooral rond de Plitvicemeren en in Nationaal Park Risnjak leven verschillende paren. Het park Risnjak zou zelfs zijn naam danken aan deze prachtige katachtigen: het Kroatische woord "ris" betekent lynx. De soort is beschermd in Kroatië.
Al zal je zelden of nooit een lynx tegenkomen, je kunt ze herkennen aan hun korte staart, de pluimpjes op de oren en de bakkebaarden. Als mens hoef je eigenlijk niets te vrezen van de lynx. Hij is heel schuw en voor hem zijn wij een gevaar. Hij zal dus vluchten zodra hij je hoort of ruikt. Toch dezelfde waarschuwing als bij de wolf: Laat uw hond niet vrij rondlopen in de bossen. Een hond kan een hongerige lynx op ideeën brengen... Ook al bestaat zijn hoofdmenu uit hazen, herten, konijnen enz...
Maar het ging niet altijd even goed met de lynx in Kroatië...